Warsztat: techniki, które robią różnicę

Role i persony: kiedy pomagają, a kiedy są dekoracją

„Jesteś doświadczonym copywriterem” to najczęściej kopiowany początek promptu w internecie. Działa, ale słabiej, niż ludzie myślą, i nie z tego powodu, z którego myślą.

Rola nie dodaje modelowi wiedzy. Model nie „staje się” copywriterem, bo całą wiedzę copywritera i tak ma. Rola działa jak skrót do zestawu założeń: słownictwa, kryteriów oceny, priorytetów i poziomu szczegółowości. „Jesteś księgową” ustawia inne domyślne wybory niż „jesteś grafikiem”, zanim jeszcze powiesz, o co chodzi. Dlatego rola pomaga wtedy, gdy założenia zawodu są ważne dla zadania, a przeszkadza, gdy jest pusta.

Pusta rola a rola z kryteriami

Jesteś światowej klasy ekspertem od marketingu z 20-letnim doświadczeniem. Napisz slogan dla mojej firmy.

Jesteś redaktorem, który skraca teksty marketingowe tak, żeby zostało tylko to, co klient zapamięta po jednym przeczytaniu. Twoje kryteria: jedno konkretne obietnica zamiast trzech ogólnych, słowa, których używa klient, nie branża, zero przymiotników w stopniu najwyższym.

Zadanie: skróć poniższy opis usługi do 2 zdań. Potem w jednym zdaniu uzasadnij, co wyrzuciłeś i dlaczego.

---
[opis usługi]
---

Różnica: w drugiej wersji rola to opis sposobu pracy i kryteriów, nie tytuł. Możesz to zrobić bez słowa „jesteś”: samo wypisanie kryteriów daje ten sam efekt. Rola jest wygodnym opakowaniem, nie magią.

Persona odbiorcy: najciekawsze użycie ról

Zamiast kazać modelowi być ekspertem, każ mu udawać odbiorcę. To najlepszy sposób testowania tekstów, ofert i argumentów przed wysłaniem.

Wciel się w właściciela małego sklepu internetowego z odzieżą dziecięcą: 45 lat, zna się na swoim towarze, nie na marketingu, dostał już trzy oferty od agencji i każda obiecywała „wzrost sprzedaży”. Jest zmęczony i podejrzliwy, ale potrzebuje pomocy.

Przeczytaj poniższą ofertę jego oczami. Odpowiedz w jego imieniu: 1) co pomyślał po pierwszym akapicie, 2) które 3 zdania go zirytowały i dlaczego, 3) jakie jedno pytanie zadałby autorowi, 4) czy odpisałby i co. Mów jego językiem, bez marketingowych słów.

---
[oferta]
---

Inne persony, które się przydają: nowy pracownik czytający instrukcję (czy wszystko jasne?), dziennikarz szukający dziury w komunikacie, klient z konkurencyjnego sklepu, osoba, która nie zna branżowych skrótów.

Przykłady uczą lepiej niż opisy

Jeśli miałbyś zapamiętać z tego etapu jedną technikę, niech to będzie ta. Trzy przymiotniki („profesjonalny, przyjazny, zwięzły”) mówią modelowi mniej niż jeden akapit, który pokazuje, jak to brzmi u Was. W żargonie nazywa się to few-shot prompting: podajesz kilka przykładów (ang. shots), a model dopasowuje się do wzorca.

Jak podawać przykłady

• Dwa, trzy wystarczą. Jeden przykład model może potraktować jako treść do skopiowania; trzy pokazują, co jest stałe (styl), a co zmienne (treść).
• Para wejście → wyjście działa najlepiej przy zadaniach powtarzalnych: „taki produkt → taki opis”, „taki mail → taka kategoria”.
• Dołóż kontrprzykład, jeśli model uparcie robi coś źle: „tak NIE: …”. Jeden kontrprzykład załatwia więcej niż trzy zakazy.
• Pokazuj format tak samo jak styl: długość, interpunkcję, czy używacie myślników, czy piszecie „Ty” wielką literą.
• Uważaj, co kopiujesz. Model skopiuje też błędy, długość i przypadkowe elementy przykładów. Jeśli oba Twoje przykłady zaczynają się od „Czy wiesz, że”, trzeci tekst też tak zacznie.

Piszesz opisy produktów do sklepu z akcesoriami do kawy. Oto dwa opisy, które są dokładnie w naszym stylu. Dopasuj się do nich: długość, rytm zdań, sposób mówienia o korzyściach, brak wykrzykników.

Przykład 1 (młynek ręczny Kaffa Mini):
„Mielisz dwadzieścia sekund i masz dokładnie tyle kawy, ile potrzeba na jedną filiżankę. Żarna ceramiczne nie grzeją ziaren, więc aromat zostaje w kubku, nie w młynku. Mieści się w kieszeni plecaka; sprawdzony w pociągach, namiotach i biurach bez ekspresu.”

Przykład 2 (dripper Hario V60 02):
„Jeden stożek, jeden otwór, pełna kontrola nad tym, jak szybko woda przepływa przez kawę. Spiralne żebra odprowadzają powietrze, dzięki czemu parzenie jest równe od pierwszej do ostatniej kropli. Wersja 02 wystarczy na dwa kubki; do jednego weź 01.”

Teraz napisz w tym stylu opis produktu: czajnik z wąską wylewką (gęsia szyja) Timemore Fish, 600 ml, stal nierdzewna, działa na indukcji i gazie, termometr w pokrywce, cena 189 zł.

Przykłady działają równie dobrze przy zadaniach, które nie polegają na pisaniu: klasyfikacji, wyciąganiu danych, ocenianiu.

Przypisuj maile od klientów do jednej z kategorii: ZWROT, REKLAMACJA, PYTANIE O PRODUKT, STATUS ZAMÓWIENIA, INNE. Oto przykłady, jak klasyfikujemy:

„Gdzie jest moja paczka, zamawiałam tydzień temu” → STATUS ZAMÓWIENIA
„Buty są za małe, chcę wymienić na większy rozmiar” → ZWROT (wymiany liczymy jako zwrot)
„Kurtka po jednym praniu straciła kolor” → REKLAMACJA
„Czy ten plecak zmieści laptopa 16 cali?” → PYTANIE O PRODUKT
„Chcecie współpracować z moim blogiem?” → INNE

Sklasyfikuj poniższe maile. Format: numer maila, kategoria, w nawiasie fragment, który zdecydował. Gdy nie jesteś pewien, podaj dwie kategorie ze znakiem zapytania.

---
[maile ponumerowane]
---

Krok po kroku: plan przed wykonaniem

Modele mają tę samą słabość co ludzie, którzy odpowiadają bez zastanowienia: przy złożonych zadaniach pierwsza rzecz, która przychodzi „do głowy”, jest często niepełna. Lekarstwo też jest to samo: najpierw plan, potem wykonanie.

Trzy sposoby na myślenie krok po kroku

1. Każ zrobić plan i zatrzymać się.

Mam do zrobienia: [zadanie, np. przygotowanie oferty dla nowego klienta na prowadzenie sklepu]. Zanim cokolwiek napiszesz, przedstaw plan w punktach: jakie części będzie miała odpowiedź, jakie decyzje trzeba podjąć i jakie informacje ode mnie są potrzebne. Zatrzymaj się po planie. Zaczniemy wykonanie, gdy go zaakceptuję.

Zyskujesz kontrolę: poprawiasz plan (tanio) zamiast gotowego tekstu (drogo).

2. Każ pokazać rozumowanie przy liczbach i logice. „Policz krok po kroku i pokaż obliczenia” zmniejsza liczbę błędów w prostych zadaniach rachunkowych i pozwala Ci znaleźć miejsce, gdzie model źle założył. Przy decyzjach: „wypisz założenia, potem argumenty za i przeciw, potem rekomendację”.

3. Włącz model rozumujący. Każde z trzech głównych narzędzi ma dziś tryb, w którym model „myśli” przed odpowiedzią: przez kilkanaście sekund lub kilka minut analizuje zadanie, sprawdza warianty, poprawia własne błędy. Dla Ciebie to jedno kliknięcie albo wybór w menu modelu. Kiedy włączać:

Koszt: czas (sekundy do minut) i limity wiadomości, które w trybie myślenia zużywają się szybciej.

Przykład: decyzja z liczbami

Rozważam darmową dostawę od 199 zł w moim sklepie (teraz: 14,99 zł za każdą przesyłkę). Dane z ostatnich 3 miesięcy: 1 840 zamówień, średnia wartość 164 zł, 38% zamówień ma wartość 199 zł lub więcej, koszt wysyłki dla mnie 13,20 zł, marża brutto średnio 42%.

Zrób analizę w krokach: 1) wypisz założenia, które musisz przyjąć, i oznacz, które są najbardziej niepewne; 2) policz, ile tracę na dostawie przy obecnej strukturze zamówień; 3) policz, o ile musiałby wzrosnąć udział zamówień powyżej 199 zł albo ich średnia wartość, żeby wyjść na zero; 4) podaj 3 scenariusze: pesymistyczny, bazowy, optymistyczny; 5) rekomendacja w 3 zdaniach i co mierzyć po wdrożeniu. Pokaż obliczenia. Jeśli brakuje danych, napisz, jakich.

Taki prompt uruchom w trybie myślenia. Odpowiedź przeczytaj od kroku 1: jeśli założenia są złe, cała reszta jest do wyrzucenia, nawet jeśli obliczenia się zgadzają.

Formaty strukturalne: tabela, dane do arkusza, JSON, szablon

Gdy wynik ma trafić dalej, do arkusza, systemu, szablonu, formularza, poproś o strukturę, a nie o prozę. Model trzyma się struktury bardzo dobrze, pod warunkiem że ją dokładnie opiszesz.

Tabela do czytania. Nazwij kolumny i powiedz, co w wierszach. Dodaj „bez komentarza pod tabelą”, jeśli chcesz tylko tabelę.

Dane do arkusza. Tabela z czatu wklejona do Excela często rozjeżdża się na komórki. Poproś o wartości rozdzielone tabulatorem albo o plik CSV, który pobierzesz (większość narzędzi potrafi wygenerować plik).

Z poniższego tekstu wyciągnij dane produktów do arkusza. Kolumny dokładnie w tej kolejności: nazwa, kod producenta, cena brutto (liczba, bez „zł”), kolor, waga w gramach (liczba), dostępność (tak/nie). Pierwsza linia to nagłówki. Wartości rozdzielaj tabulatorem, żadnych innych znaków formatowania. Jeśli jakiejś wartości nie ma w tekście, wpisz BRAK, nie zgaduj. Na końcu, pod pustą linią, napisz, ile produktów znalazłeś.

---
[tekst z danymi produktów]
---

JSON. Gdy wynik ma trafić do programu, automatyzacji albo gdy sam chcesz dokładnej, przewidywalnej struktury. Podaj wzór z nazwami pól i typami.

Z każdej opinii zrób obiekt w formacie JSON z polami: "ocena" (liczba 1–5 podana przez klienta), "temat" (jedno z: dostawa, jakość, obsługa, cena, inne), "nastroj" (pozytywny / neutralny / negatywny), "cytat" (najważniejsze zdanie opinii dosłownie), "wymaga_odpowiedzi" (true, jeśli klient zadaje pytanie lub zgłasza problem). Zwróć tylko tablicę JSON, bez komentarza i bez formatowania Markdown.

---
[opinie, każda w osobnej linii]
---

Szablon do wypełnienia. Wklej pusty szablon (notatki ze spotkania, brief, raport) i każ wypełnić go z materiału. Model trzyma nagłówki i kolejność, a Ty dostajesz dokument w znanym układzie.

Checklista. „Zrób z tego checklistę do odhaczania: jedna czynność w punkcie, zaczynaj od czasownika, grupuj według etapów”.

Praca na własnych materiałach

Największą wartość model daje wtedy, gdy pracuje na Twoich materiałach: mailach, dokumentach, notatkach, regulaminach, danych. Tu odpowiedzi są konkretne i sprawdzalne, bo źródło masz pod ręką.

Jak podawać materiał

• Wklejenie działa dla tekstów do kilkudziesięciu stron. Oddzielaj materiał od polecenia (linia --- albo etykieta „Materiał:”). Przy kilku materiałach nazwij je: „Dokument A: umowa stara”, „Dokument B: umowa nowa”.
• Załącznik (PDF, Word, arkusz, zdjęcie) jest wygodniejszy przy długich plikach i zachowuje tabele. Skany PDF bez warstwy tekstowej model czyta jako obraz; zwykle daje radę, ale sprawdź liczby.
• Zdjęcie lub zrzut ekranu: komunikat błędu, etykieta składu, pismo z urzędu, tablica po spotkaniu. „Przepisz tekst z tego zdjęcia” to jedno z najbardziej praktycznych zastosowań.
• Limit. Każdy model ma okno kontekstu, czyli maksymalną ilość tekstu, jaką widzi naraz (dziś od kilkuset stron w górę, zależnie od narzędzia i planu). Przy bardzo długich dokumentach dziel na części. Więcej o tym w etapie 3.

Trzy prompty, które warto mieć pod ręką

Odpowiadaj wyłącznie na podstawie poniższego materiału. Przy każdej odpowiedzi zacytuj zdanie, na którym ją opierasz. Jeśli odpowiedzi nie ma w materiale, napisz dokładnie: „Nie ma tego w materiale” i nie uzupełniaj z własnej wiedzy, nawet jeśli ją masz.

Pytania:
1. [pytanie]
2. [pytanie]

---
[materiał]
---

Streść poniższy dokument w 5 punktach dla osoby, która ma 2 minuty i musi podjąć decyzję: [jaką]. Potem wypisz 3 pytania, na które dokument nie odpowiada, a które ta osoba powinna zadać. Na końcu podaj 3 cytaty, które najlepiej oddają ton dokumentu.

---
[dokument]
---

Porównaj dokument A (stara wersja) i dokument B (nowa wersja). Wypisz w tabeli każdą zmianę: fragment A, fragment B, na czym polega różnica, czy jest korzystna dla mnie jako [kto jesteś, np. zleceniobiorcy] (tak / nie / neutralna / nie wiem). Nie pomijaj drobnych zmian w liczbach, terminach i słowach typu „może” → „musi”. Na końcu wskaż 3 zmiany, które sprawdziłbyś z prawnikiem.

Dokument A:
---
[tekst]
---
Dokument B:
---
[tekst]
---

Weryfikacja: jak łapać zmyślenia

W etapie 1 ustaliliśmy, że fakty trzeba sprawdzać. Tu konkretnie: co i jak.

Co sprawdzać zawsze

Cztery techniki weryfikacji

1. Każ oznaczyć niepewność. Modele nie mówią same z siebie, czego nie są pewne, ale potrafią, gdy je poprosisz.

Odpowiedz na pytanie, a potem podziel swoją odpowiedź na trzy części: (A) to, czego jestem pewien i dlaczego, (B) to, co jest prawdopodobne, ale warto sprawdzić, (C) to, co zgaduję. Przy każdym elemencie z B i C napisz, jak to sprawdzić w 5 minut.

2. Włącz wyszukiwanie i żądaj źródeł. Odpowiedź ze źródłami nie jest automatycznie prawdziwa, ale można ją sprawdzić. „Podaj źródło przy każdym twierdzeniu, kliknij i potwierdź, że twierdzenie tam jest; jeśli nie znajdziesz źródła, napisz to”.

3. Drugi model jako recenzent. Skopiuj odpowiedź z jednego narzędzia do drugiego (albo do nowego czatu w tym samym) i poproś o recenzję. Nowy czat nie ma „przywiązania” do swojej odpowiedzi.

Poniżej odpowiedź, którą dostałem od innego asystenta AI na pytanie: [pytanie]. Zrecenzuj ją jak surowy redaktor działu faktów: 1) wypisz każde twierdzenie, które można sprawdzić, 2) przy każdym oceń: potwierdzone / wątpliwe / błędne i uzasadnij, 3) wskaż, czego brakuje, 4) oceń całość w skali 1–5 pod kątem wiarygodności. Nie pisz własnej odpowiedzi na pytanie, tylko recenzję.

---
[odpowiedź do sprawdzenia]
---

4. Sprawdzaj to, co kosztuje. Nie sprawdzisz wszystkiego i nie musisz. Sprawdzaj to, co trafi do klienta, do urzędu, do decyzji za pieniądze. Szkic posta na Instagram może poczekać.

Pętla krytyki: model poprawia sam siebie

Model potrafi ocenić własny tekst zaskakująco trafnie, pod jednym warunkiem: dajesz mu kryteria. „Czy to dobry tekst?” kończy się zapewnieniem, że tak. „Oceń według tych pięciu kryteriów w skali 1–5 i popraw to, co ma mniej niż 4” kończy się lepszym tekstem.

Oceń poniższy tekst według kryteriów, każde w skali 1–5 z jednym zdaniem uzasadnienia:
1. Pierwsze zdanie: czy zatrzymuje czytelnika, który skroluje?
2. Konkret: czy są liczby, nazwy, przykłady zamiast ogólników?
3. Jedna myśl: czy tekst mówi o jednej rzeczy, czy o trzech?
4. Język odbiorcy: czy słowa są z jego świata, nie z branżowego?
5. Zakończenie: czy czytelnik wie, co ma zrobić?

Potem popraw tekst tak, żeby każde kryterium miało co najmniej 4. Zmieniaj tylko to, co trzeba. Pokaż tabelę ocen przed i po.

---
[tekst]
---

Dwa warianty, które się przydają:

• Lista słabości, potem wybór. „Wypisz 10 słabości tego tekstu, od najpoważniejszej. Potem popraw tylko 3 pierwsze. Reszty nie ruszaj.” Zapobiega „ulepszaniu” wszystkiego naraz, po którym tekst traci charakter.
• Dwie role w jednym czacie. „Napisz tekst jako copywriter. Potem przeczytaj go jako sceptyczny klient z opisu poniżej i wypisz zastrzeżenia. Potem jako copywriter odpowiedz na zastrzeżenia poprawkami.” To miniaturowa wersja łańcucha promptów z etapu 3.

Pętlę krytyki możesz zrobić też ręcznie: Ty jesteś recenzentem, model wykonawcą. Wystarczy, że zamiast „nie podoba mi się” piszesz, które kryterium nie jest spełnione.

AI jako partner do myślenia i nauczyciel

Większość tego etapu była o tekstach i danych. Ale najwięcej czasu modele oszczędzają tam, gdzie nic nie piszesz: gdy musisz coś przemyśleć, podjąć decyzję albo zrozumieć temat, w którym jesteś nowy. Tu też są techniki, i tu też działają te same zasady: kontekst, kryteria, format.

Partner do myślenia

Model jest cierpliwy, nie ocenia i ma w pamięci większość tego, co ludzie napisali o Twoim problemie. Ma jedną wadę: domyślnie się zgadza. Pochwali pomysł, dopasuje argumenty do Twojej tezy, ucieszy się z planu. Dlatego każda technika poniżej zawiera sposób na wymuszenie oporu.

Burza mózgów z ograniczeniami. Pomysły są tanie; wybór jest drogi. Każ wygenerować dużo, a potem ocenić według Twoich kryteriów.

Kontekst: [sytuacja, np. mały sklep z akcesoriami do kawy, 3 lata na rynku, budżet marketingowy 1 500 zł miesięcznie, klienci głównie z Instagrama].

Zadanie: wypisz 20 pomysłów na [cel, np. zwiększenie liczby powracających klientów]. Pomysły mają być konkretne (co dokładnie robimy, nie „zadbać o relacje”), różnorodne (nie 20 wariantów newslettera) i wykonalne w moim budżecie. Numeruj, jedno zdanie na pomysł.

Potem oceń każdy w skali 1–5 według trzech kryteriów: koszt wdrożenia (5 = prawie darmowe), czas do pierwszego efektu (5 = w ciągu miesiąca), dopasowanie do klientów z Instagrama. Pokaż tabelę. Na końcu wskaż 3 pomysły z najwyższą sumą i do każdego napisz, co może pójść nie tak.

Adwokat diabła i pre-mortem. Zamiast pytać „czy to dobry plan”, każ założyć porażkę i wyjaśnić ją.

Oto mój plan: [plan w kilku zdaniach]. Wyobraź sobie, że jest rok później i plan się nie udał. Napisz 5 najbardziej prawdopodobnych powodów porażki, od najbardziej do najmniej prawdopodobnego, każdy z jednym zdaniem, po czym można by to poznać wcześniej. Nie łagodź, nie dodawaj „ale z drugiej strony”. Potem, osobno, napisz, które 2 z tych 5 ryzyk da się tanio zmniejszyć już teraz i jak.

Pytania, które powinienem sobie zadać. Gdy nie wiesz, czego nie wiesz.

Stoję przed decyzją: [decyzja]. Zamiast doradzać, zadaj mi 10 pytań, na które powinienem umieć odpowiedzieć, zanim zdecyduję. Uporządkuj je od najważniejszego. Przy każdym napisz w nawiasie, dlaczego to pytanie ma znaczenie. Nie odpowiadaj na nie za mnie.

Wymuszony sprzeciw. Do każdej rozmowy o Twoim pomyśle dopisz jedno zdanie: „Jeśli uważasz, że to zły pomysł, powiedz to wprost i uzasadnij. Zgadzaj się tylko wtedy, gdy masz argumenty, nie z uprzejmości”. To zdanie zmienia ton odpowiedzi bardziej, niż się wydaje.

Nauczyciel

Nauka z modelem działa, jeśli robisz z niego korepetytora, nie encyklopedię. Encyklopedia odpowiada; korepetytor dopasowuje poziom, sprawdza, czy zrozumiałeś, i wraca do tego, co nie siedzi.

Ustaw poziom przez to, co już wiesz. „Wytłumacz, jak działa Consent Mode w Google Tag Manager, osobie, która zna GA4 od strony raportów, ale nigdy nie konfigurowała tagów” daje lepszy wynik niż „wytłumacz prosto”. Model wie wtedy, czego nie tłumaczyć.

Przykłady z Twojego świata. „Pokaż na przykładzie sklepu z lampami” albo „na przykładzie kawiarni” robi z abstrakcji coś, co zapamiętasz.

Każ się przepytać.

Uczę się [temat, np. podstaw analityki GA4: zdarzenia, konwersje, atrybucja]. Przepytaj mnie: zadawaj po jednym pytaniu, czekaj na moją odpowiedź, potem oceń ją krótko (co dobrze, co źle, czego brakuje) i zadaj kolejne, trudniejsze, jeśli odpowiedziałem dobrze, albo łatwiejsze z innej strony, jeśli źle. Po 8 pytaniach podsumuj, co umiem, a co mam powtórzyć. Nie podawaj odpowiedzi, zanim spróbuję.

Metoda tłumaczenia. Najlepszy test zrozumienia: wyjaśnij temat sam, a model poprawi.

Spróbuję wyjaśnić własnymi słowami, jak działa [temat]. Przeczytaj i: 1) wskaż błędy merytoryczne, 2) wskaż miejsca, gdzie upraszczam tak, że robi się nieprawda, 3) wskaż, czego ważnego pominąłem, 4) oceń w jednym zdaniu, czy ktoś, kto nie zna tematu, zrozumiałby moje wyjaśnienie. Nie pisz własnego wyjaśnienia, chyba że poproszę.

Moje wyjaśnienie:
---
[tekst]
---

Plan nauki. „Chcę w miesiąc nauczyć się [czego], mam 3 godziny tygodniowo, znam już [co]. Ułóż plan tygodniowy z jednym konkretnym ćwiczeniem na tydzień i sposobem sprawdzenia, czy je opanowałem.”

Twoja biblioteka promptów i instrukcje stałe

Po kilku tygodniach pracy z czatem zauważysz, że piszesz w kółko te same rzeczy: kim jesteś, jak chcesz dostawać odpowiedzi, czego nie lubisz. Czas to zapisać raz.

Szablony ze zmiennymi

Każdy prompt z tego kursu, który Ci się przydał, zapisz jako szablon: stałą część zostaw, zmienne ujmij w nawiasy kwadratowe. Trzymaj je tam, gdzie i tak pracujesz: w notatkach, w arkuszu, w pliku tekstowym. Przy każdym szablonie jedno zdanie: do czego służy i w jakim narzędziu działa najlepiej.

Napisz odpowiedź na poniższy mail od klienta. Kontekst: [co się stało i jaką decyzję podjęliśmy]. Ton: [spokojny / ciepły / stanowczy], per [Pan/Pani/imię]. Długość: do [liczba] słów. Zacznij od [potwierdzenia / decyzji / podziękowania]. Nie pisz o [czego unikać]. Jeśli klient zadał pytanie, na które nie mam odpowiedzi w kontekście, zostaw w tym miejscu [UZUPEŁNIĆ].

---
[mail klienta]
---

Instrukcje stałe: co w nich pisać

Każde z trzech narzędzi pozwala ustawić instrukcje, które model widzi w każdej rozmowie. Działają jak stały kontekst z etapu 1. Dobre instrukcje stałe mają trzy części:

1. O Tobie: rola, branża, poziom wiedzy, język. „Prowadzę sklep internetowy z lampami, znam się na produkcie, nie na programowaniu. Piszę po polsku.”
2. Jak odpowiadać: format, długość, ton. „Krótko, bez wstępów i podsumowań. Listy tylko, gdy są wyliczenia. Bez emoji. Jeśli nie jesteś pewien, powiedz to.”
3. Czego nie robić: Twoje alergie. „Nie używaj słów: innowacyjny, synergia, ekscytujący. Nie zaczynaj od 'Oczywiście!'. Nie dodawaj ostrzeżeń, że jesteś AI.”

O mnie: freelancerka, piszę teksty i prowadzę profile społecznościowe małych firm (gastronomia, usługi lokalne). Znam marketing, nie znam się na kodzie. Pracuję po polsku, czasem po angielsku dla klientów z zagranicy.

Jak odpowiadać: konkretnie i krótko, od razu do rzeczy. Gdy proszę o tekst, dawaj tylko tekst, bez komentarza, chyba że poproszę. Gdy proszę o opinię, mów wprost, co jest słabe. Liczby i fakty oznaczaj, jeśli nie jesteś ich pewien.

Czego unikać: zwrotów „w dzisiejszych czasach”, „nie da się ukryć”, „warto zauważyć”; wykrzykników; emoji; podsumowań na końcu; przeprosin.

Instrukcje stałe trzymaj krótkie (do kilkunastu zdań). Reszta należy do konkretnego promptu albo do projektu.

Projekty, GPT-y, Gemy, umiejętności

Gdy masz zadanie, do którego wracasz, z własnymi plikami i zasadami, zrób z niego osobne „miejsce”: projekt z instrukcjami i materiałami. Każdy czat w tym projekcie zaczyna z gotowym kontekstem: regulamin sklepu, cennik, przykłady tekstów, zasady. To największa oszczędność czasu w codziennej pracy i pierwszy krok do asystentów z etapu 3.

Obrazy i wideo: inna logika promptu

Generatory obrazów i wideo czyta się innym promptem niż czat. Nie wydajesz polecenia („zrób mi grafikę na post”), tylko opisujesz gotowy obraz, jakbyś opowiadał go komuś przez telefon. Im więcej konkretów o tym, co widać, tym mniej zgadywania.

Elementy promptu wizualnego

1. Temat i akcja: co jest w centrum i co robi. „Lampa biurkowa z grafitowego metalu stoi na drewnianym biurku, włączona, ciepłe światło.”
2. Otoczenie: gdzie, pora dnia, co w tle. „Wieczór, za oknem rozmyte światła miasta, na biurku notes i kubek.”
3. Styl i medium: zdjęcie, ilustracja, akwarela, grafika 3D, plakat. Dla zdjęć dodaj typ: „zdjęcie produktowe”, „zdjęcie lifestyle”, „fotografia reportażowa”.
4. Światło: miękkie okienne, ostre słońce, studio z jednym źródłem, neon, złota godzina.
5. Kadr i obiektyw: zbliżenie, plan ogólny, z góry, na wysokości oczu, „obiektyw 50 mm, mała głębia ostrości”.
6. Kolor i nastrój: stonowane, ciepłe, kontrastowe, pastelowe, „spokojny wieczór”.
7. Parametry: proporcje (kwadrat do posta, pion 4:5 lub 9:16 do telefonu, 16:9 do baneru), czasem jakość i wersja modelu.

Zdjęcie produktowe: grafitowa lampa biurkowa LED z cienkim regulowanym ramieniem stoi po prawej stronie dębowego biurka, włączona, daje ciepłe światło na otwarty notes i ołówek. Tło: ściana w kolorze złamanej bieli, lekko rozmyta. Światło: miękkie, wieczorne, jedno źródło z lampy plus delikatne wypełnienie z lewej. Kadr na wysokości blatu, obiektyw 50 mm, mała głębia ostrości. Kolory stonowane, nastrój: spokojna praca wieczorem. Realistyczne zdjęcie, bez ludzi, bez tekstu, bez logo. Proporcje 4:5.

Płaska ilustracja wektorowa w trzech kolorach (ciemny granat, kremowy, jeden akcent: musztardowy) do posta o planowaniu tygodnia. Scena: widok z góry na biurko z otwartym papierowym kalendarzem, kubkiem kawy i trzema karteczkami samoprzylepnymi. Styl: proste kształty, grube kontury, bez gradientów, bez twarzy. Dużo pustego miejsca w górnej jednej trzeciej na tekst, który dodam sam. Kwadrat 1:1.

Zasady, które oszczędzają godziny

• Mów, czego ma nie być. W Midjourney parametr --no tekst, ludzie; w ChatGPT i Gemini po prostu zdanie „bez tekstu, bez ludzi, bez logo”. Nie opisuj niechcianych rzeczy pozytywnie („żadnych psów” potrafi dodać psa); lepiej opisać scenę tak, żeby nie było na nie miejsca.
• Tekst na obrazie zapisuj w cudzysłowie, krótki, i powiedz, gdzie ma być. Z tekstem najlepiej radzą sobie generator w ChatGPT i Ideogram; i tak sprawdzaj literówki, zwłaszcza w polskich znakach.
• Referencje. Prawie każdy generator przyjmuje obraz jako wzór: Twoje zdjęcie produktu („zachowaj produkt dokładnie, zmień tło na…”), zdjęcie w pożądanym stylu, wcześniej wygenerowany obraz dla spójności serii. W Midjourney referencja stylu to parametr --sref, edycje z obrazami referencyjnymi robi tryb edycji; w ChatGPT i Gemini wystarczy załączyć obraz i opisać zmianę.
• Iteruj, nie zaczynaj od zera. Wariacje, edycja fragmentu („zmień tylko kubek na szklankę, resztę zostaw”), rozszerzenie kadru. Pierwsza generacja ustala kompozycję, kolejne dopracowują.
• Spójna seria (ta sama postać, ten sam produkt w wielu scenach): generuj pierwszy obraz starannie, potem używaj go jako referencji i powtarzaj dosłownie fragmenty opisu postaci.

Wideo

Prompt do wideo to opis obrazu plus ruch: co się dzieje w ciągu kilku sekund i jak porusza się kamera. Klipy są krótkie (zwykle 5–10 sekund), więc jedna akcja, jeden ruch kamery.

Zbliżenie na dłoń, która włącza grafitową lampę biurkową dotykiem; lampa rozjaśnia się ciepłym światłem, w tle rozmyte wieczorne okno. Kamera powoli odjeżdża, odsłaniając biurko z notesem i kubkiem. Spokojne tempo, realistyczne zdjęcie, mała głębia ostrości, bez tekstu, bez muzyki. 8 sekund, 16:9.

Ściąga z etapu 2